Nước thải bệnh viện đầy rẫy những nguy cơ

Thực trạng hiện nay nhiều bệnh viện vẫn chưa có hệ thống xử lý nước thải hoặc hệ thống xử lý nước thải bệnh viện vẫn chưa đạt tiêu chuẩn mà theo mục tiêu dự kiến đến cuối năm 2015, 90-100% bệnh viện trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh phải đạt.

Mầm bệnh từ nước thải y tế

TP Hồ Chí Minh hiện có 107 bệnh viện, không chỉ đáp ứng nhu cầu khám và điều trị của người dân thành phố mà còn cho 20 tỉnh, thành phía Nam, chính vì thế, lượng bệnh nhân được tiếp nhận mỗi ngày tại các bệnh viện này không hề nhỏ. Mặc dù thành phố đã yêu cầu các bệnh viện phải có hệ thống xử lý nước thải y tế trước khi thải ra môi trường, nhưng nhiều bệnh viện đến nay vẫn chưa đầu tư xây dựng hệ thống này, hoặc có xây dựng nhưng chưa đạt chuẩn. Theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, bình quân mỗi ngày các bệnh viện đã thải ra môi trường khoảng 17.000 – 20.000 m3 nước thải, phần lớn trong số này chưa qua xử lý.

Nước thải y tế được xếp vào danh mục chất thải nguy hại nhất vì nó ẩn chứa nhiều loại vi rút, vi khuẩn gây bệnh. Ông Nguyễn Tấn Phong, Phó trưởng khoa Môi trường, Trường ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh, cho biết: “Trong nước thải bệnh viện có 20% chất thải nguy hại, nếu không được xử lý triệt để sẽ là nguy cơ lớn cho môi trường, nhất là các phế phẩm thuốc, các dung môi hóa học... Bên cạnh đó, chất thải từ phẫu thuật, dịch tiết, máu, mủ, đờm, phân của người bệnh... có hàm lượng hữu cơ cao, phân hủy nhanh nếu không được xử lý kịp thời thì không chỉ gây bệnh mà còn gây ô nhiễm”.

Cũng theo ông Phong, hiện hệ thống xử lý nước thải y tế của một số bệnh viện trên địa bàn TP Hồ Chí Minh sử dụng phương pháp lắng lọc qua 3 tầng nên chỉ lọc được vi trùng thương hàn, tả mà không xử lý được vi khuẩn yếm khí. Mặc dù nhiều bệnh viện cũng xây dựng hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn nhưng cũng chỉ xử lý được về mặt vi sinh, còn chỉ tiêu về ammoniac lại gấp đôi so với quy định. Nếu chất này được thải nhiều ra môi trường sẽ gây hiện tượng phú dưỡng hóa, thúc đẩy rong, tảo phát triển khiến một số loại thủy sản chết.

Kiên quyết xử lý

Theo Sở Y tế, TP.HCM hiện mới chỉ có 62 bệnh viện có hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn môi trường, 40 bệnh viện có hệ thống xử lý nước thải y tế nhưng chưa đạt tiêu chuẩn, trong đó có nhiều cơ sở trực thuộc Trung ương rất lớn như: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Thống Nhất, Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh... Đáng lưu ý là hiện còn 4 bệnh viện trực thuộc Trung ương chưa có hệ thống xử lý nước thải như: Bệnh viện Điều dưỡng và phục hồi chức năng Bưu Điện II, Bệnh viện Bưu Điện II, Trung tâm chỉnh hình và phục hồi chức năng thuộc Bộ LĐ,TB&XH, Bệnh viện Giao thông Vận tải 8. Theo thống kê của Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, còn có 322 trạm y tế phường, xã của thành phố cũng chưa có hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn.

Theo bác sĩ Phạm Việt Thanh, Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, hệ thống xử lý nước thải y tế của các bệnh viện, đặc biệt là các bệnh viện thuộc trực Trung ương, chủ yếu xây dựng theo kiểu truyền thống, sử dụng công nghệ sinh học thông thường, hiện đã xuống cấp và quá tải, không đáp ứng được nhu cầu xử lý. Vì vậy vẫn còn tình trạng nước thải chưa được xử lý tuồn thẳng ra môi trường.

Trước thực trạng này, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo cho các đơn vị trong ngành y tế trên địa bàn từ nay đến cuối năm 2011 phải có hệ thống xử lý nước thải y tế đạt chuẩn, nếu đơn vị nào xả thải ra môi trường không đạt thì phải đóng cửa. “Thành phố đang nghiên cứu lắp mới hệ thống xử lý với công nghệ nước ngoài kết hợp với Việt Nam, nhằm xử lý nước thải cho hơn 322 trạm y tế phường, xã đóng trên địa bàn thành phố, với tổng đầu tư giá dự kiến là 100 tỷ đồng, mỗi trạm y tế có hệ thống xử lý nước thải với công suất 2 m3/ngày đêm, tuổi thọ thiết bị trên 30 năm. Riêng 24 trung tâm y tế dự phòng và các bệnh viện quận, huyện sẽ được kiểm tra và lên kế hoạch đầu tư dứt điểm. Hiện mới có 3 bệnh viện đã và đang được đầu tư xây dựng theo mô hình xã hội hóa xử lý nước thải y tế, dự tính đến hết quý 2 năm nay sẽ đưa vào vận hành. Còn lại 6 bệnh viện công của thành phố sẽ được đầu tư bằng ngân sách để hoàn chỉnh trong năm nay” - bác sĩ Thanh cho biết.

Publisher: Trần Chung - 01:10

Chất thải y tế và mức độ nguy hại đối với môi trường

Chất thải, nước thải y tế là một trong những chất "kịch độc" gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của người dân tuy nhiên việc xử lý sơ sài loại chất thải , nước thải này như chôn lấp, tiêu hủy hoặc trực tiếp xả thẳng ra môi trường mà không thông qua hệ thống xử lý nước thải y tế . Hành động này vi phạm nghiêm trọng các điều khoản bảo vệ môi trường đối với các cơ sở y tế , phòng khám và bệnh viện.
Tràn lan rác thải y tế
Theo thống kê của Cục quản lý Môi trường Y tế (Bộ Y tế), hiện cả nước có khoảng 13.000 bệnh viện có giường bệnh và phòng khám tư nhân. Mỗi ngày, các bệnh viện thuộc tuyến trung ương thải ra khoảng hơn 7 tấn rác, bệnh viện địa phương 38 tấn rác. Cùng với đó là nguồn nước thải khổng lồ với mức độ 30.000 - 100.000m3 ở tuyến trung ương, địa phương.
Theo quy định, rác thải y tế phải được phân loại thành 5 nhóm: Rác thải lây nhiễm; các vật sắc nhọn; rác thải từ phòng thí nghiệm; rác từ dược phẩm; rác thải bệnh phẩm. Cùng với việc phân loại, mỗi loại rác thải khác nhau cần phải có quy trình xử lý chất thải y tế đúng cách để hạn chế tối thiểu những tác động đến môi trường. Tuy nhiên, do chưa được đầu tư những hệ thống xử lý nước thải, chất thải  đạt chuẩn nên còn rất nhiều bệnh viện, cơ sở y tế vi phạm quy định về xử lý rác thải.
Số liệu của Cục quản lý Môi trường Y tế (Bộ Y tế), cho biết thêm ,hiện mới có 69% bệnh viện, 32% cơ sở y tế dự phòng thuê xử lý chất thải, nước thải y tế hoặc tự xử lý. Các cơ sở còn lại đang xử lý nguồn rác thải y tế bằng cách chôn lấp, đốt thủ công… chủ yếu là những cơ sở ở vùng sâu vùng xa hoặc các trạm y tế phường xã. Mới có 65,3% bệnh viện, 15% hệ thống dự phòng và 50% cơ sở sản xuất thuốc có hệ thống xử lý nước thải y tế. Số cơ sở y tế còn lại đang xả thẳng nguồn nước mang mầm bệnh chưa qua xử lý nước thải y tế vào môi trường.
Mới đây, người dân ở xã Tứ Hiệp (huyện Thanh Trì, Hà Nội) không khỏi bức xúc và lo lắng khi phát hiện, chỉ sau một đêm, cánh đồng của họ tràn ngập những hộp, ống các loại thuốc Royal, Egokids và Calcium... Qua điều tra, lực lượng chức năng đã phát hiện đây là lô hàng không đảm bảo chất lượng của Công ty Intechpharm thuê người đem vứt ở cánh đồng trên địa bàn xã Tứ Hiệp.

Trong thời gian qua, lực lượng cảnh sát môi trường đã phối hợp các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý nhiều vụ vi phạm tại nhiều cơ sở y tế như quản lý chất thải y tế nguy hại không đúng quy định; để lẫn chất thải y tế nguy hại với các chất thải y tế thông thường; để nước thải y tế xả trực tiếp ra môi trường không qua xử lý.

Nhiều cơ sở y tế còn phát tán bức xạ vượt tiêu chuẩn cho phép, nhiều bệnh viện còn chôn lấp rác thải y tế hoặc đốt thủ công, gây ô nhiễm môi trường sống xung quanh. Đáng chú ý, một số cơ sở y tế do quy trình quản lý rác thải y tế lỏng lẻo đã để nhân viên lợi dụng thu gom và tuồn bán rác thải y tế ra bên ngoài cho các đầu nậu thu gom sử dụng làm nguyên liệu tái chế sản xuất các vật dụng sinh hoạt.
Hiểm họa khôn lường
Nước thải từ bệnh viện mang theo nhiều loại vi rút nguy hại như tụ cầu vàng, trực khuẩn mủ xanh, E.coli cùng nhiều loại vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng, virus bại liệt… có khả năng xâm nhập các loại thủy sản, vật nuôi, rau thủy canh. Người dân ăn phải các thực phẩm mang mầm bệnh thì nguy cơ mắc bệnh sẽ rất cao.
Theo các chuyên gia y tế, việc tiếp xúc với các rác thải y tế rắn có thể gây nên bệnh tật hoặc tổn thương cho cơ thể. Hơn nữa, trong chất thải y tế lại chứa đựng các tác nhân gây bệnh truyền nhiễm như: virus HIV, viêm gan B. Các tác nhân này có thể thâm nhập vào cơ thể qua các vết trầy xước, vết đâm xuyên, qua niêm mạc, qua đường hô hấp do hít phải, qua đường tiêu hóa do nuốt hoặc ăn phải.
Trên thực tế, môi trường ô nhiễm trong đó có sự “tiếp tay” của chất thải y tế đang tăng nguy cơ ung thư và các bệnh hiểm nghèo cho con người.
Những nguy hiểm trên là rất rõ ràng song việc triển khai đầu tư các hệ thống xử lý rác thải, nước thải y tế nhiều nằm qua vẫn rất chậm trễ. Ông Nguyễn Đình Anh, Phó Trưởng phòng quản lý, Cục quản lý Môi trường Y tế (Bộ Y tế) cho biết, nhiều bệnh viện đốt rác thải khói bay mù trời, mùi hôi nồng nặc… người dân bức xúc vác đất đá ném vào bệnh viện để phản đối. Khi được hỏi thì bệnh viện trả lời: Tiền mua thuốc điều trị còn không đủ lấy đầu ra khoản để đầu tư cho xử lý rác thải, nước thải y tế.
Thêm vào đó, nhân sự của lực lượng quản lý môi trường y tế vừa thiếu vừa yếu nên chưa thể giải quyết được tất cả những vấn đề liên quan. Bên cạnh đó, Bộ Y tế ban hành nhiều văn bản nhưng còn thiếu về quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, tài liệu hướng dẫn về chuyên môn… nên không thực hiện được.

Publisher: Trần Chung - 20:00

Xử lý nước thải bệnh viện với công cụ lọc sinh học

Công nghệ lọc sinh học nhỏ giọt trong xử lý nước thải y tế nay đã được thử nghiệm tại viện công nghệ môi trường - viện hàn lâm KH và CN sau nhiều năm nghiên cứu và thử nghiệm, vinh danh đề cử viện đã có những đóng góp to lớn trong việc cải thiện môi trường sống và đảm bảo sức khỏe cộng đồng.

Thừa hưởng từ những thành quả trên, được sự hỗ trợ từ phía Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng, với vai trò là chủ nhiệm đề tài TS. Đỗ Văn Mạnh (Trung tâm Công nghệ môi trường tại Đà Nẵng– Viện Công nghệ môi trường) cũng nhóm nghiên cứu đã tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ lọc sinh học cải tiến để xử lý nước thải y tế tại Bệnh viện Điều dưỡng - Phục hồi chức năng thành phố Đà Nẵng”. Trong hai năm thực hiện (2013-2014), nhóm nghiên cứu đề tài đã thu được nhiều kết quả khả quan và đạt được các chỉ tiêu như đề ra ban đầu: thi công và lắp đặt 01 hệ thống xử lý nước thải y tế tại Bệnh viện Điều dưỡng - Phục hồi chức năng thành phố Đà Nẵng; hệ thống hoạt động hiệu quả và ổn định, chất lượng nước thải đầu ra đạt tiêu chuẩn QCVN 28:2010/BTNMT, cột A; chi phí cho một đơn vị xử lý thấp (2.140 đồng/m3), vận hành đơn giản và ít phải bảo trì.

Hình 1. Hệ thống xử lý nước thải tại Bệnh viện Điều dưỡng thành phố Đà Nẵng

Sự cải tiến của hệ thống xử lý nước thải này nằm ở chỗ, bên trong tháp lọc sinh học nhỏ giọt được bố trí hệ thống ejector giúp cho khả năng khuếch tán ôxy trong không khí ngoài tự nhiên và làm tăng áp lực cho giàn phun tán đều bên trong tháp. Ngoài ra, loại vật liệu đệm dạng cầu sử dụng làm giá thể cho quá trình lọc sinh học cũng lần đầu được bố trí đưa vào. Đây chính là những điểm mới của đề tài, giúp nâng cao hiệu quả xử lý nước thải y tế của toàn hệ thống.

Trao đổi trong buổi tham quan hệ thống xử lý nước thải y tế tại Bệnh viện Điều dưỡng - Phục hồi chức năng thành phố Đà Nẵng, Thứ trưởng Bộ Y tế GS. TS. Nguyễn Thanh Long đánh giá cao hệ thống xử lý nước thải sử dụng Công nghệ lọc sinh học cải tiến trong việc cải thiện môi trường xung quanh, bảo vệ sức khỏe của các y bác sỹ cũng như các bệnh nhân lưu trú tại Bệnh viện. Việc cải tiến không sử dụng máy thổi khí không những không gây tiếng ồn cho bệnh viện mà còn tiết giảm được khoản chi phí đầu tư cũng như vận hành lớn trong quá trình xử lý.


Hình 2. Thứ trưởng Bộ Y tế GS. TS. Nguyễn Thanh Long và Giám đốc Sở Y tế TP Đà Nẵng kiểm tra và đánh giá chất lượng công nghệ trong giai đoạn vận hành hệ thống XLNT của bệnh viện



Bên cạnh những kết quả đạt được, đề tài cũng tạo cơ hội để đội ngũ cán bộ nghiên cứu tại Trung tâm Công nghệ môi trường tại Đà Nẵng nâng cao kiến thức chuyên môn cũng như những hiểu biết thực tiễn trong lĩnh vực công nghệ môi trường nói chung và xử lý nước thải y tế nói riêng. Do vậy, nhóm nghiên cứu đề xuất với phía Bộ Y tế sẽ sớm triển khai công nghệ này vào áp dụng xử lý nước thải cho ngành.

Publisher: Trần Chung - 08:42